Bài viết

Sự kết nối giữa Cái Mép – Thị Vải, Khu thương mại tự do (FTZ) Cái Mép Hạ, Cần Giờ, Long Thành và các khu công nghiệp phía Đông đang mở ra một cấu trúc logistics mới cho TP.HCM. Khi các mắt xích cảng biển, kho bãi, sản xuất, thương mại và hàng không được quy hoạch trong cùng một không gian, thành phố đang có thêm cơ sở để hình thành một trục logistics có khả năng kết nối sâu hơn với chuỗi cung ứng quốc tế.

Từ cụm cảng nước sâu đến hệ sinh thái logistics tích hợp

Cái Mép – Thị Vải từ lâu đã giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới cảng biển phía Nam nhờ lợi thế cảng nước sâu và khả năng tiếp nhận các tuyến tàu quốc tế. Tuy nhiên, năng lực của một cụm cảng không chỉ phụ thuộc vào cầu cảng hay khả năng bốc dỡ, mà còn nằm ở hệ thống logistics phía sau – nơi hàng hóa được lưu trữ, phân phối, gia công, kết nối với nhà máy và tiếp tục quay trở lại chuỗi xuất nhập khẩu.

Đây cũng là lý do Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ đang được quan tâm trong định hướng phát triển không gian logistics mới của TP.HCM. Theo hồ sơ tổng kết, FTZ gắn với khu vực cảng biển Cái Mép Hạ được thành lập ngày 23/7/2026, có quy mô khoảng 4.174,35 ha, gồm 3 khu chức năng với 8 phân khu liền kề.

Phối cảnh khu thương mại tự do dự kiến được triển khai tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Doanhnghiephoinhap.vn

Quy mô diện tích lớn không phải yếu tố duy nhất tạo nên giá trị của FTZ. Điểm đáng chú ý là khu vực này được đặt trong không gian liền kề hệ thống cảng biển, tạo điều kiện để kết nối hoạt động logistics với sản xuất, thương mại và các dịch vụ có giá trị gia tăng.

Song song với FTZ, TP.HCM cũng đang xây dựng khung chính sách cho Khu logistics tích hợp (ILZ). Dự thảo nghị quyết về khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp trên địa bàn thành phố không chỉ đề cập đến việc thành lập, quản lý FTZ mà còn mở rộng sang tổ chức và cơ chế hỗ trợ hoạt động của ILZ.

Nếu FTZ có thể được xem là không gian thúc đẩy thương mại và đầu tư, ILZ đóng vai trò tổ chức dòng hàng phía sau. Hàng hóa từ cảng có thể được lưu trữ, phân phối hoặc thực hiện các hoạt động logistics trước khi tiếp tục đến nhà máy, thị trường hoặc quay trở lại chuỗi xuất nhập khẩu.

Cách tiếp cận này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh chi phí logistics của Việt Nam vẫn ở mức khoảng 16–17% GDP, trong khi hệ thống kho bãi và trung tâm logistics còn phân tán, mức độ kết nối giữa đường bộ, đường thủy nội địa và cảng biển chưa đồng đều.

Như vậy, bài toán phát triển logistics của TP.HCM đang dần chuyển từ câu hỏi “có bao nhiêu cảng?” sang câu hỏi “các cảng được kết nối với hệ sinh thái phía sau như thế nào?”. Khi cảng biển có thể liên kết trực tiếp với kho bãi, trung tâm logistics và khu vực sản xuất, thời gian cũng như chi phí vận chuyển hàng hóa có thêm dư địa để tối ưu.

Cảng Hồng Long tại khu vực Phú Mỹ – Cái Mép cũng đang tham gia vào không gian logistics nơi các hoạt động cảng biển và hậu cần ngày càng được kết nối chặt chẽ hơn. Với mục tiêu nâng tầm chất lượng logistics, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chuỗi cung ứng tại khu vực miền nam, Cảng Hồng Long mang đến giải pháp Logistics toàn diện bao gồm xếp dỡ hàng hóa, thuê kho bãi, Logistics trọn gói và dịch vụ hậu cần cảng.

Cần Giờ, Long Thành và bài toán biến các điểm mạnh thành một chuỗi

Nếu Cái Mép – Thị Vải là cửa ngõ hàng hải, Cần Giờ có thể trở thành một cực phát triển mới trong cấu trúc cảng biển và logistics của TP.HCM. Trong định hướng phát triển mới, Cái Mép – Thị Vải và Cần Giờ được đặt trong cùng một cấu trúc cụm cảng – logistics, hướng tới khả năng vận hành tích hợp hơn thông qua dữ liệu, công nghệ và các phương thức vận tải kết nối.

Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được định hướng phát triển với quy mô khoảng 571 ha, hướng tới vai trò trung tâm trung chuyển container quốc tế. Khi đặt cùng Cái Mép – Thị Vải, khu vực này có thể hình thành thêm một cực kết nối hàng hải cho thành phố và mở rộng không gian phát triển các dịch vụ logistics liên quan.

Trong khi đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành mang đến một phương thức kết nối khác. Cùng với hệ thống khu công nghiệp, thương mại, tài chính và dịch vụ phía Đông, Long Thành có thể bổ sung năng lực vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không vào mạng lưới logistics vốn đang dựa nhiều vào đường biển và đường bộ.

Khi nhìn tổng thể, các mắt xích bắt đầu hình thành một cấu trúc tương đối rõ:

Cái Mép – Thị Vải đảm nhiệm vai trò cửa ngõ hàng hải; Cái Mép Hạ mở rộng không gian thương mại và logistics; ILZ tổ chức các hoạt động kho vận, phân phối và dịch vụ logistics; các khu công nghiệp tạo nguồn hàng; Long Thành bổ sung kết nối hàng không; trong khi Cần Giờ được định hướng trở thành một cực trung chuyển quốc tế mới.

Tuy nhiên, việc sở hữu nhiều lợi thế riêng lẻ chưa đồng nghĩa với việc một trục logistics quốc tế đã thực sự hình thành. Yếu tố quyết định nằm ở khả năng kết nối giữa các mắt xích.

Đối với doanh nghiệp, một chuỗi logistics hiệu quả không chỉ được đo bằng khoảng cách địa lý. Thời gian vận chuyển, chi phí trung chuyển, khả năng lưu trữ, thủ tục, kết nối dữ liệu và phương án vận tải thay thế đều ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của toàn chuỗi.

Đây cũng là lý do định hướng xây dựng ILZ được đặt trong một không gian linh hoạt, có thể nằm trong hoặc ngoài FTZ. Một kho logistics nằm ngoài ranh giới FTZ nhưng kết nối hiệu quả với cảng biển, nhà máy và mạng lưới phân phối vẫn có thể trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng.

Dự thảo chính sách của thành phố cũng đề xuất cơ chế hỗ trợ lãi suất từ ngân sách đối với một số dự án đầu tư trong ILZ, với thời gian tối đa 7 năm, tùy thuộc điều kiện và tiêu chí cụ thể. Tuy nhiên, bên cạnh các chính sách hỗ trợ, điều doanh nghiệp cần về dài hạn vẫn là sự ổn định và khả năng dự báo về quy hoạch, thủ tục, hạ tầng và kết nối.

Bởi một hệ sinh thái logistics chỉ thực sự hiệu quả khi doanh nghiệp không phải tự mình “nối” từng mắt xích bằng nhiều khâu trung gian. Cảng, kho bãi, đường thủy, đường bộ, đường sắt, hàng không và các trung tâm logistics cần được tổ chức thành một mạng lưới có khả năng vận hành liên tục.

Tạm kết

Từ Cái Mép Hạ đến Cần Giờ, từ Long Thành đến các khu công nghiệp phía Đông, TP.HCM đang đứng trước cơ hội tổ chức lại không gian logistics theo hướng tích hợp hơn. Lợi thế không còn nằm riêng ở một cảng biển, một khu công nghiệp hay một trung tâm logistics, mà nằm ở khả năng kết nối toàn bộ các mắt xích thành một chuỗi vận hành thống nhất.

Nếu các dự án hạ tầng và chính sách được triển khai đồng bộ, Cái Mép – Thị Vải có thể tiếp tục phát huy vai trò cửa ngõ hàng hải, Cái Mép Hạ trở thành không gian thương mại – logistics mới, Cần Giờ mở thêm năng lực trung chuyển quốc tế, còn Long Thành bổ sung kết nối hàng không. Khi đó, trục logistics phía Đông của TP.HCM không chỉ là một định hướng trên quy hoạch mà có thể trở thành một cấu trúc vận hành thực tế, tạo thêm nền tảng để doanh nghiệp tối ưu chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực kết nối với thị trường quốc tế.

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ TIẾP VẬN MÊ KÔNG

Địa chỉ: 232 -234 Huỳnh Tấn Phát, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Hotline: 028.62608999

Email: info@mekongcorp.com.vn