Bài viết

TP.HCM đang định hình không gian phát triển mới theo hướng vươn ra biển, với trọng tâm là tăng cường kết nối Cần Giờ – Cái Mép – Thị Vải cùng hệ thống đường bộ, đường thủy, đường sắt và hàng không. Sự hoàn thiện của mạng lưới hạ tầng được kỳ vọng mở rộng hậu phương hàng hóa, nâng cao năng lực logistics và tăng sức cạnh tranh của khu vực phía Nam.

Hạ tầng liên vùng mở rộng không gian logistics biển

Một trong những động lực đáng chú ý trong quá trình mở rộng không gian kinh tế biển của TP.HCM là định hướng phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 128.000 tỷ đồng và định hướng đạt công suất 16,9 triệu TEU vào năm 2047. Khi được triển khai, cảng được kỳ vọng bổ sung một mắt xích quan trọng vào mạng lưới cảng biển quốc tế của khu vực.

Tàu container trên 200.000 tấn tại cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải . Ảnh: Cổng TTĐT HĐND TP.HCM

Để khai thác hiệu quả năng lực này, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở việc xây dựng cảng mà còn ở khả năng kết nối với hậu phương hàng hóa. Cần Giờ cần được liên kết với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, sân bay Long Thành cũng như các vùng sản xuất, khu công nghiệp và trung tâm logistics của Đông Nam Bộ.

Trong không gian phát triển mới, Cần Giờ và Cái Mép – Thị Vải có thể hình thành một cụm cảng biển – logistics bổ trợ lẫn nhau. Trong đó, Cần Giờ hướng đến vai trò trung chuyển container quốc tế, còn Cái Mép – Thị Vải tiếp tục phát huy lợi thế cảng cửa ngõ phục vụ xuất nhập khẩu trực tiếp kết hợp trung chuyển.

Để hai không gian cảng có thể vận hành như một hệ thống, mạng lưới giao thông đa phương thức đóng vai trò then chốt. Cầu Cần Giờ được định hướng thay thế phà Bình Khánh, tạo kết nối thuận lợi hơn giữa khu vực trung tâm TP.HCM, Nhà Bè và Cần Giờ. Trong khi đó, tuyến đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu dài hơn 14 km, quy mô 6 làn xe và tổng vốn dự kiến hơn 93.000 tỷ đồng được kỳ vọng tạo thêm một hành lang kết nối trực tiếp giữa hai không gian cảng.

Ở quy mô liên vùng, cầu Phước An, cao tốc Bến Lức – Long Thành, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu cùng các tuyến đường ven biển sẽ góp phần hình thành mạng lưới vận tải kết nối từ Đồng bằng sông Cửu Long qua TP.HCM đến Đồng Nai và khu vực cảng biển phía Đông Nam thành phố.

Bên cạnh đường bộ, hệ thống sông Lòng Tàu, Soài Rạp, Gò Gia, Thị Vải… tạo lợi thế tự nhiên cho vận tải thủy. Việc khai thác hiệu quả các tuyến đường thủy có thể hỗ trợ thu gom, phân phối hàng hóa và container, đồng thời giảm áp lực lên vận tải đường bộ. Về dài hạn, tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu được kỳ vọng bổ sung thêm phương thức vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn đến cụm cảng Cái Mép – Thị Vải.

Đối với các doanh nghiệp logistics, việc hạ tầng khu vực được kết nối đồng bộ có thể mở rộng lựa chọn về phương thức vận chuyển, điểm lưu trữ và trung chuyển hàng hóa. Tại Phú Mỹ – Cái Mép, Cảng Hồng Long đang khai thác hệ thống cầu cảng, kho bãi và bãi chứa, nằm trong mạng lưới logistics đang được hưởng lợi từ quá trình hoàn thiện hạ tầng kết nối khu vực.

Liên kết cảng biển tạo dư địa giảm chi phí logistics

Theo các chuyên gia, sự phối hợp giữa Cần Giờ và Cái Mép – Thị Vải có thể tạo nên một cụm cảng nước sâu và logistics quy mô lớn, qua đó hỗ trợ giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian giao nhận và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Khi cụm cảng được kết nối với sân bay Long Thành, các khu công nghiệp và mạng lưới cao tốc, năng lực vận chuyển hàng hóa của toàn khu vực có thể được mở rộng. Đặc biệt, việc gia tăng năng lực và tần suất các tuyến tàu lớn đi trực tiếp đến các thị trường như Hoa Kỳ và châu Âu có thể giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào các khâu trung chuyển qua nước thứ ba.

Tác động của việc phát triển hạ tầng cảng biển cũng có thể lan sang các ngành dịch vụ giá trị gia tăng như logistics, tài chính, bảo hiểm hàng hải, kho ngoại quan, phân phối và thương mại. Khi hệ sinh thái này hình thành đầy đủ, khu vực cảng biển không chỉ đảm nhận chức năng xếp dỡ mà còn trở thành nơi cung cấp nhiều dịch vụ hỗ trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng.

Một yếu tố khác đang được quan tâm là việc hình thành Khu thương mại tự do (FTZ) gắn với khu vực Cái Mép Hạ. FTZ được kỳ vọng tạo thêm không gian cho các hoạt động logistics, thương mại và dịch vụ, đồng thời mở ra khả năng phát triển những mô hình quản trị và cung cấp dịch vụ phù hợp hơn với hoạt động thương mại quốc tế.

Về dài hạn, việc kết hợp cảng nước sâu, khu thương mại tự do, hệ thống kho bãi và mạng lưới vận tải đa phương thức có thể giúp khu vực chuyển từ mô hình khai thác cảng đơn thuần sang hệ sinh thái logistics có giá trị gia tăng cao hơn.

Đây cũng là xu hướng có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp đang hoạt động tại khu vực Phú Mỹ – Cái Mép. Khi hàng hóa được kết nối thuận lợi hơn giữa cảng biển, kho bãi và các trung tâm sản xuất, nhu cầu về những điểm lưu trữ, tập kết và phân phối gần khu vực cảng có thể tiếp tục gia tăng. Hệ thống kho bãi rộng 23ha và hệ thống cầu cảng tiếp nhận tàu lên đến 10.000DWT của Cảng Hồng Long cũng tham gia vào chuỗi kết nối Logistics tại khu vực này/

Song song với phát triển logistics, định hướng mở rộng không gian kinh tế biển cũng đặt ra yêu cầu về phát triển bền vững. Đặc biệt tại Cần Giờ, hệ thống rừng ngập mặn và khu dự trữ sinh quyển cần được xem là một phần quan trọng của quy hoạch dài hạn. Việc phát triển cảng, đô thị và hạ tầng giao thông cần đi cùng các giải pháp kiểm soát môi trường, sử dụng năng lượng hiệu quả và bảo vệ hệ sinh thái.

Trong bối cảnh đó, mô hình cảng xanh và logistics xanh sẽ ngày càng trở thành một trong những yêu cầu quan trọng. Việc ưu tiên đường thủy, đường sắt đối với các luồng hàng phù hợp không chỉ hỗ trợ giảm áp lực cho đường bộ mà còn góp phần hướng chuỗi logistics đến mục tiêu giảm phát thải.

Tạm kết

Quá trình TP.HCM mở rộng không gian phát triển về phía biển đang được đặt trong một hệ thống liên kết rộng hơn, từ Cần Giờ, Cái Mép – Thị Vải đến Đồng Nai, sân bay Long Thành và các vùng sản xuất phía Nam.

Trong hệ sinh thái đó, cảng biển, kho bãi, giao thông đa phương thức và các dịch vụ logistics cần được phát triển đồng bộ để biến lợi thế vị trí thành năng lực cạnh tranh thực tế. Nếu các dự án hạ tầng được triển khai theo hướng liên kết vùng, khu vực Cần Giờ – Cái Mép – Thị Vải có thêm cơ sở để trở thành một cực logistics biển quan trọng, đồng thời mở rộng không gian phát triển kinh tế biển của TP.HCM trong những năm tới.

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ TIẾP VẬN MÊ KÔNG

Địa chỉ: 232 -234 Huỳnh Tấn Phát, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Hotline: 028.62608999

Email: info@mekongcorp.com.vn